Một số biện pháp tổ chức hoạt động câu lạc bộ nghiệp vụ sư phạm
16/06/2017

Một số biện pháp tổ chức hoạt động

câu lạc bộ nghiệp vụ sư phạm

                                                                

                                                                    Phạm Phú Cam, Viện NCSP

1.        Khái quát chung về câu lạc bộ

Theo Wiktionary Câu lạc bộ (CLB) “là một tổ chức lập ra cho nhiều người tham gia sinh hoạt văn hoágiải trí trong những lĩnh vực nhất định”. Theo đó một tổ chức được gọi là một CLB phải có nhiều người tự nguyện tham gia, có quy định cơ bản về tổ chức, quản lý; có quy định về quyền lợi và nghĩa vụ; nội quy hoạt động, tài chính và kế hoạch hoạt động. Một số CLB được bảo trợ bởi một tổ chức chính trị xã hội, một cơ quan, đơn vị Nhà nước hoặc một tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân. Một CLB bao giờ cũng trải qua các giai đoạn: hình thành, phát triển và thoái trào. Bộ máy lãnh đạo của Câu lạc bộ thường bao gồm: Ban Chủ nhiệm và Phụ trách các Ban. Cơ cấu tổ chức của câu lạc bộ được biên chế thành các ban hoặc nhóm theo yêu cầu của thực tế hoạt động.

2.  Một số loại hình câu lạc bộ trong trường học

Nhìn chung, nội dung của các CLB, tập trung vào các hoạt động ngoại khóa, hoặc gọi là hoạt động ngoài giờ lên lớp. Trong trường học nói chung có rất nhiều dạng hoạt động CLB, tuy nhiên có thể phân loại một cách sơ lược như sau:

- Phân loại theo đặc điểm nội dung hoạt động: Có các loại hình CLB như sau:

+ Nhóm các CLB thuộc lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn: văn học, CLB sử học; Tiếng Anh, văn nghệ, Kịch, Thơ, chiếu phim …

+ Nhóm các CLB thuộc lĩnh vực khoa học tự nhiên: Toán học với tuổi trẻ, Vật lý, hóa học…

+ Nhóm các CLB thuộc lĩnh vực TDTT: Bóng đá, Bóng bàn, cầu lông, Vũ quốc tế, Thể hình…

+ Nhóm các CLB thuộc lĩnh vực âm nhạc, nghệ thuật: Ghita, sáo trúc, Nghệ thuật dân ca,  ca hát, hiphop…

+ Nhóm các CLB thuộc lĩnh vực hoạt động xã hội từ thiện: Xung kích, Trái tim đỏ…

+ Nhóm các CLB thuộc lĩnh vực nghề nghiệp: CLB Nghiệp vụ sư phạm; CLB nhà giáo trẻ…

-              Phân loại theo mục đích hoạt động, có các loại hình CLB như sau:

+ Vui chơi, giải trí;

+ Học tập, rèn luyện kỹ năng sống;

+ Hướng nghiệp;

+ Vì cộng đồng.

3. Chức năng, nhiệm vụ, quyền lợi của câu lạc bộ nghiệp vụ sư phạm trong các trường sư phạm

Nhìn chung các CLB trong các cơ sở đào tạo giáo viên (gọi tắt là trường sư phạm) có chức năng và nhiệm vụ như sau:

3.1. Chức năng của câu lạc bộ nghiệp vụ sư phạm trong trường sư phạm

- Chức năng giáo dục: Các hoạt động của CLB nhằm nhằm góp phần giáo dục chính trị, tư tưởng, văn hoá và giáo dục thẩm mỹ cho HS, sinh viên. Đồng thời tạo môi trường thuận lợi để mỗi thành viên điều chỉnh nhận thức, hành vi; rèn luyện phẩm chất, đạo đức, lối sống; phấn đấu để trở thành người học sinh, sinh viên tốt.

- Chức năng vui chơi, giải trí: Ngoài chức năng giáo dục, CLB có chức năng vui chơi giải trí rất hiệu quả.

            - Chức năng rèn luyện, củng cố, thực hành kiến thức, bồi dưỡng kỹ năng nghề nghiệp: Tổ chức các hoạt động nhằm bồi dưỡng, hỗ trợ, rèn luyện nghề nghiệp cho sinh viên, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông.

3.2. Nhiệm vụ của câu lạc bộ nghiệp vụ sư phạm trong trường sư phạm

- Tổ chức các hoạt động vui chơi, giải trí cho HS, sinh viên, góp phần tạo ra không khí học tập và tu dưỡng trong môi trường học đường.

- Tổ chức các hoạt động nhằm tham gia giáo dục tư tưởng, chính trị, đạo đức, lối sống cho HS, sinh viên,

- Tổ chức các hoạt động nhằm củng cố các kiến thức đã học hoặc rèn luyện các kỹ năng sống cho HS, sinh viên, góp phần rèn luyện phẩm chất và nhân cách và hướng nhiệp cho HS, sinh viên.

- Tổ chức các hoạt động xã hội từ thiện theo yêu cầu của các nhà trường hoặc địa phương.

3.3. Quyền lợi của thành viên câu lạc bộ nghiệp vụ sư phạm trong trường sư phạm

- Thông qua các loại hình sinh hoạt khác nhau của câu lạc bộ, HS, sinh viên có điều kiện giúp nhau học tập, trao đổi kinh nghiệm trong cuộc sống, phát huy tính chủ động, sáng tạo, tính tích cực xã hội, xây dựng nếp sống văn minh môi trường học đường lành mạnh.

- Thành viên CLB sẽ được rèn luyện, bồi dưỡng, phát triển về kiến thức, và nghiệp vụ sư phạm; được trang bị các kỹ năng mềm và kỹ năng sư phạm cần thiết của người giáo viên đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và đào tạo hiện nay. 

- Thành viên CLB sẽ được tuyển chọn và tham dự Hội thi Nhiệp vụ sư phạm các cấp, đồng thời được tham gia vào các hoạt động trải nghiệm sáng tạo do nhà trường tổ chức theo yêu cầu thực tế.

- Thành viên của Câu lạc bộ được cấp thẻ Thành viên Câu lạc bộ.

4. Nội dung hoạt động của câu lạc bộ nghiệp vụ sư phạm trong trường sư phạm

Do đặc điểm của nghề dạy học là một trong những nghề đào tạo ra con người có đức, có tài, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Khác với một số nghề, đối tượng giáo dục của nghề dạy học là những con người nội tâm phong phú, đa dạng về tình cảm, trí tuệ và nhân cách. Sự độc đáo về đối tượng hoạt động đã làm cho nghề dạy học trở nên phức tạp. Vì vậy, về cơ bản, các hoạt động của CLB NVSP tập trung vào các vấn đề sau đây:

- Tổ chức các hoạt động nhằm tham gia giáo dục tư tưởng, chính trị, đạo đức, lối sống cho sinh viên;

- Tổ chức các hoạt động nhằm rèn luyện các kỹ năng sư phạm cho sinh viên, góp phần rèn luyện phẩm chất và nghề nghiệp cho sinh viên;

- Tổ chức các hoạt động khác của nhà trường theo yêu cầu thực tế.

5. Hình thức hoạt động của câu lạc bộ nghiệp vụ sư phạm trong trường sư phạm

Do hoạt động của CLB vừa mang mục đích là vui chơi giải trí, nhưng chủ yếu là hình thành và phát triển năng lực nghề sư phạm, hơn nữa do đối tượng là các sinh viên có hoạt động chủ đạo là hoạt động hướng vào nghề nghiệp, do đó, các hình thức hoạt động của CLB rất phong phú và được tổ chức sáng tạo. Đó là: Học tập- nghiên cứu; hoạt động trải nghiệm sáng tạo; Hướng dẫn- thực hành, thực tập; Hội thi; Thi đấu; Tuyên truyền- Diễn thuyết. Mít tinh, biểu dương lực lượng; hoạt động thực tế; thuyết trình, giao lưu học tập. Cắm trại, tham quan du lịch và một số hình thức hoạt động đặc thù khác

6. Một số biện pháp tổ chức hoạt động câu lạc bộ NVSP góp phần nâng cao chất lượng rèn luyện nghiệp vụ sư phạm 

Có thể khẳng định rằng, câu lạc bộ nghiệp vụ sư phạm là một hình thức bổ trợ hiệu quả công tác rèn luyện nghiệp vụ sư phạm.

- Thứ nhất, về mục đích, nội dung và phương thức hoạt động của CLB NVSP là nhằm bồi dưỡng, hỗ trợ, rèn luyện nghề nghiệp cho sinh viên để nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường.

- Thứ hai, bản thân các hoạt động được tổ chức phần lớn là các hoạt động rèn luyện Nghiệp vụ sư phạm.

Căn cứ vào mục đích, nội dung, nguyên tắc và yêu cầu thực tiễn của công tác tổ chức hoạt động câu lạc bộ, chúng tôi đề xuất một vài biện pháp tổ chức hoạt động câu lạc bộ NVSP góp phần nâng cao chất lượng rèn luyện nghiệp vụ sư phạm như sau:

6.1. Tuyển chọn, thu hút thành viên là các sinh viên có động cơ hoạt động là rèn luyện nghiệp vụ sư phạm

Biện pháp này rất quan trọng bởi vì bất kỳ hoạt động nào cũng có động cơ hoạt động của nó, ở đây là xuất phát từ động cơ sinh viên muốn trở thành một giáo viên có các kỹ năng cơ bản, tương đối thành thạo để làm “vốn liếng” khi ra trường. Do đó, SV muốn là thành viên CLB phải qua khâu thi tuyển, với các tiêu chuẩn, tiêu chí cơ bản, rõ ràng. SV phải là người có ý thức kỷ luật và đạo đức tốt, đặc biệt phải có lòng yêu nghề, có trách nhiệm trước xã hội. Những động cơ khác như vui chơi, giải trí chỉ là phụ, là các hoạt động có tính bổ trợ cho các hoạt động rèn luyện NVSP. Kinh nghiệm của các Câu lạc bộ khác cho thấy, nếu không tuyển chọn được các thành viên yêu thích hoạt động thì chất lượng hoạt động của câu lạc bộ không cao, thậm chí có thành viên tự ý ra khỏi CLB.   

6.2. Lựa chọn nội dung hoạt động gắn với sở thích và nội dung phát triển nghề sư phạm

Vì câu lạc bộ là một dạng của hoạt động trải nghiệm sáng tạo - một trong những nội dung cơ bản của giáo dục, do đó, khi lựa chọn nội dung hoạt động CLB, phải lựa chọn các nội dung gắn với sở thích và nội dung phát triển nghề sư phạm. Các nội dung có thể là:

- Nhóm các hoạt động rèn luyện kỹ năng cơ bản về hoạt động dạy học bộ môn: Phương pháp và kỹ thuật dạy học tích cực; Kỹ năng nghiên cứu nội dung dạy học; kỹ năng soạn giáo án, tập bài giảng; rèn luyện các kỹ năng xem xét, quan sát, ghi chép, đánh giá trong khi đi dự giờ, trao đổi học thuật, trao đổi chuyên môn và các kỹ năng khác. Rèn kỹ năng giao tiếp, ứng xử các tình huống xảy ra trong hoạt động giáo dục…

- Nhóm các hoạt động rèn luyện kỹ năng các nhân cơ bản, như: Rèn luyện cách phát âm chuẩn, viết chữ, và trình bày bảng đẹp, làm đồ dùng dạy học; Rèn kỹ năng diễn đạt mạch lạc dễ hiểu…

- Nhóm các các hoạt động tập huấn, nghiên cứu khoa học, giao lưu học tập, cắm trại, tư vấn và các hoạt động xã hội từ thiện khác…

- Nhóm các các hoạt động vui chơi giải trí…

- Nhóm các hoạt động theo yêu cầu riêng của nhà trường…

Nội dung hoạt động của CLB có thể sắp xếp thành các ban, chẳng hạn: Ban Hoạt động ngoại khóa; Ban Rèn luyện kỹ năng sư phạm; Ban Rèn luyện kỹ năng mềm.

6.3. Đổi mới về nội dung và hình thức hoạt động

Đây là biện pháp quan trọng nhất đối với các câu lạc bộ vì nếu không có sự đổi mới về nội dung và hình thức hoạt động sẽ dẫn đến nhàm chán.

- Về lựa chọn và cải tiến nội dung hoạt động phải căn cứ vào mục đích hoạt động của CLB, nhưng phải phù hợp với động cơ học tập của sinh viên vì bản thân hoạt động CLB có tính chất và nguyên tắc tự nguyện.

- Về hình thức tổ chức phải đa dạng nhưng phải hợp với khả năng và sở thích của sinh viên. Có thể kết hợp nhiều hình thức trong cùng một nội dung hoạt động.

Ví dụ, trong hoạt động rèn kỹ năng thuyết trình, có thể kết hợp giữa hình thức truyền thụ kiến thức có minh họa với hình thức trò chơi, thi trả lời câu hỏi, tiểu phẩm sân khấu hóa, trải nghiệm sáng tạo hoặc dưới hình thức làm một phóng sự, clip…

- Các hình thức tổ chức phải bài bản, tránh tình trạng làm hời hợt, hình thức vì sẽ tạo thói quen cho sinh viên. Sinh viên học được không chỉ bản thân kỹ năng sư phạm mà ở họ còn học được cả cách thức tổ chức một hoạt động tập thể như thế nào, để họ lấy làm kinh nghiệm và “vốn liếng” sau khi ra trường.

6.4. Hình thành và nuôi dưỡng tình cảm, lòng yêu nghề nghiệp cho sinh viên

Trong khi tổ chức hoạt động rèn luyện NVSP phải hình thành và nuôi dưỡng tình cảm, lòng yêu nghề nghiệp cho sinh viên thông qua việc thực hiện chức năng giáo dục của CLB.

Đối với báo cáo viên và đội ngũ lãnh đạo CLB phải luôn luôn giữ thái độ và đạo đức nhà giáo vì việc giáo dục lòng yêu nghề không chỉ thể hiện trong nội dung của hoạt động của CLB mà còn thể hiện ở chính tấm gương của các báo cáo viên, người tổ chức, các giảng viên của trường.     

6.5. Lập kế hoạch hoạt động phù hợp với lịch học của sinh viên

Vì hoạt động của CLB chủ yếu diễn ra ngoài giờ học trên lớp, vì mục đích của hoạt động CLB là bổ trợ cho việc học tập chính khóa, cho nên khi lập kế hoạch hoạt động phải căn cứ vào lịch học tập và nghiên cứu của sinh viên. Tránh sắp xếp, hoặc tổ chức vào các thời điểm SN thi cử, hoặc trùng lặp với hoạt động chính quy của khoa, của nhà trường. 

6.6. Lựa chọn đúng và có chất lượng đội ngũ báo cáo viên

Việc lựa chọn báo cáo viên rất quan trọng, bởi vì do tâm lý của sinh viên luôn quan tâm đến những vấn đề mới, trẻ trung, phù hợp với lứa tuổi của họ. Những báo cáo viên có “thương hiệu” hoặc có tầm ảnh hưởng lớn sẽ tạo ra hiệu quả cao trong hoạt động câu lạc bộ. 

Khi đã mời được báo cáo viên tốt, việc quảng bá tạo ra sức hút đối với đông đảo sinh viên là một việc cần làm và cũng tạo ra chất lượng và ấn tượng cho câu lạc bộ.

6.7. Tăng cường CSVC và phương tiện hoạt động

Hoạt động của CLB gắn liền với các hoạt động dạy học và giáo dục do đó phải được trang bị cơ sở vật chất, thiết bị dạy học tốt, phù hợp với các phương pháp dạy học hiện đại. Cơ sở vật chất và thiết bị hoạt động là điều kiện rất cần thiết, là nền tảng kỹ thuật cho các hoạt động. Các thiết bị bao gồm: Phòng học, hội trường, bảng, các thiết bị âm thanh, ánh sáng, dụng cụ, đạo cụ; các thiết bị nghe nhìn, máy tính, các hệ thống internet, đa phương tiện khác. Cần huy động và xây dựng hệ thống CSVC và thiết bị từ nhiều nguồn khác nhau theo các phương thức, đóng góp, tài trợ hoặc thuê mướn theo thời điểm. 

6.8. Duy trì kỷ cương, nền nếp sinh hoạt của CLB

Vì hoạt động của CLB là hoạt động có tính chất rèn nghề, hơn nữa do đặc điểm nghề dạy học là khoa học và sáng tạo, cho nên các hoạt động của CLB có tính khoa học và nghiêm túc, đòi hỏi các thành viên CLB phải có ý thức kỷ luật cao, tinh thần tự giác và luôn có tính xây dựng.

Toàn thể các thành viên của CLB, nhất là Ban Chủ nhiệm và các thành viên lãnh đạo khác của CLB phải duy trì kỷ cương, nền nếp, đảm bảo giữ gìn phẩm chất đạo đức và chữ tín của người giáo viên tương lai. Thành viên Câu lạc bộ có trách nhiệm tự giác, tích cực tham gia các hoạt động của CLB, chịu sự phân công của Chủ nhiệm CLB và Trưởng các ban trong CLB. Thực hiện đúng các điều, khoản của CLB.

6.9. Tăng cường giao lưu, học tập với các câu lạc bộ khác

Hoạt động của CLB có bản chất là các hoạt động rèn luyện về nghiệp vụ sư phạm, do đó nó có sự kiên kết, gắn bó khá mật thiết với các hoạt động của các câu lạc bộ khác. Do đó, nếu cứ “đóng khung” các hoạt động của CLB mình thì tất yếu dẫn đến nhàm chán và không khơi dậy được tiềm năng, sức sáng tạo của sinh viên. Việc thiết lập sự giao lưu, liên kết cần được tính toán kỹ càng, theo hướng các bên bổ trợ cho nhau mà không làm mất đi đặc trưng sư phạm và thế mạnh của mình.  

7. Phương hướng hoạt động của câu lạc bộ nghiệp vụ sư phạm

Để đáp ứng các yêu cầu của đổi mới giáo dục theo chương trình giáo dục phổ thông mới, hoạt động của câu lạc bộ nghiệp vụ sư phạm nên tập trung vào các vấn đề sau:

        1) Cập nhật các vấn đề đổi mới đào tạo giáo viên và đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo hiện nay;

        2) Nghiên cứu, triển khai các giải pháp tăng cường năng lực nghề nghiệp cho sinh viên;

        3) Bồi dưỡng cách học, cách tư duy sáng tạo cho sinh viên;

        4) Rèn luyện, bồi dưỡng các kỹ năng mềm, kỹ năng dạy học và kỹ năng giáo dục cho sinh viên.

5) Rèn luyện, bồi dưỡng các vấn đề về thực tập sư phạm, hoạt động trải nghiệm sáng tạo theo chương trình giáo dục phổ thông mới.

8. Kết luận

<!-- [if gte mso 9]> <w:LsdException Lock